Leestijd: 3 minuten

denkenFilosoferen met kinderen

Denken

Ik ben een denker. Ik vind ook veel dingen interessant, wil weten hoe iets werkt, in elkaar zit, en dan met name op het ‘psychologische’ vlak. Waarom zegt iemand iets, wat bedoelt hij/zij er precies mee, wat zit er achter. Waarom hebben mensen soms een voor mij bijzonder gedrag, wat drijft hen. Ik denk, dat dat ook maakt, waarom ik filosoferen zo leuk vind.

Workshop filosoferen

Ik ben onlangs naar een workshop filosoferen met kinderen geweest. Erg interessant en leerzaam. (Als je daar ook in geïnteresseerd bent: kijk op de site van Fabien van der Ham, de filosofiejuf.) Het is niet alleen interessant, het is ook heel leerzaam. Wat kinderen er allemaal van kunnen leren bespreek ik straks. Eerst over het filosoferen op zich.

Wat vind ik het mooie van filosoferen

Dan moet je eerst weten wat filosoferen eigenlijk is. Op www.encyclo.nl staat: diep nadenken over de wezenlijke vragen van het leven. 

Karen Faber schrijft op de site van de vereniging voor filosofische praktijk, dat filosoferen o.a. betekent: kritisch veronderstellingen onderzoeken.

(Zie voor meer info over filosoferen met kinderen de site van de Filosofiejuf.)

In de workshop werd het als volgt omschreven: “je zoekt naar het algemene, wat voor iedereen geldt, universele antwoorden, deze overstijgen het persoonlijke, en je zoekt naar de waarheid, een filosofische waarheid.”

Geen discussie

Het is dus geen discussie, het gaat dus niet om ‘jouw gelijk’; het gaat er om te onderzoeken wat voor iedereen waar is, wat allemaal mogelijk is. Alle gedachten worden kritisch onderzocht. Je kunt bij voorbeeld vragen stellen als: ‘Geldt dit voor iedereen?’, ‘Zal dat in de toekomst ook nog zo zijn?’ ‘Kan het tegendeel waar zijn?’ ‘Wat zouden we daaruit kunnen afleiden?’

Het mooie aan filosoferen vind ik, dat het ruimte geeft. Er is namelijk geen goed of fout antwoord. Het is dus ook niet veroordelend. Het is onderzoekend. Je kunt er wijzer van worden. Je blijft alle mogelijkheden onderzoeken, op zoek naar de waarheid, die je misschien nooit echt vindt. Je stelt dus ook kritische vragen. Niet om iets of iemand af te branden, maar om verder te komen. Je onderzoekt gewoon alle mogelijkheden die er zijn, zelfs ‘gekke’ mogelijkheden.

De praktijk

Ik heb laatst met twee van mijn kleinkinderen zo’n filosofisch gesprek gevoerd aan de hand van verschillende vragen uit de ‘praatprikkels’ (zie de site van Fabien). Een van de vragen was: ‘Is een sleutel die op geen enkel slot past wel een sleutel?’ We hebben daar een zeer uitgebreid en interessant gesprek over gehad. En het liet zien, dat er veel meer ‘mogelijk’ is dan ik in eerste instantie had verwacht.

Dat is ook het leuke van met elkaar filosoferen. Een ander kan heel andere ideeën hebben dan jij. Ideeën waar jij misschien nooit aan zou denken. Ook al kom je misschien niet bij ‘het antwoord’, het laat in elk geval de betrekkelijkheid zien van onze gedachten en ideeën. Dat alleen al is de moeite waard.

Wat kinderen leren

Dat is dus ook wat kinderen kunnen leren door te filosoferen. Ze leren dat iemand anders heel anders kan denken dan zij. Ze leren respect te hebben voor andermans ideeën. Ze leren dat er veel meer kan dan ze eerst misschien denken. Ze leren te luisteren naar elkaar. Ze leren nadenken. Ze leren hun gedachten om te zetten in woorden. En kinderen vinden het vaak heel erg leuk. Er wordt naar hen geluisterd; geluisterd naar wat zij nou eigenlijk vinden.

Ik vind dat allemaal bijzonder waardevol. Het maakt hen sterker en zelfbewuster.

Welke voordelen van filosoferen zie jij misschien nog? Laat het weten in een reactie hier onder, dat zou ik erg leuk vinden.